Afganistan Kadın Hakları İzleme Örgütü, ARSA’nın desteğiyle 14 Şubat 2026 tarihinde 2025 yılına ait yıllık raporunun lansman programını Kayseri’de gerçekleştirdi. Program, Holiday Inn Kayseri’de düzenlendi ve Türkiye’nin farklı şehirlerinden gelen akademisyenler, sivil toplum temsilcileri, gazeteciler ve ağ üyelerini bir araya getirdi.

“Marjinalleştirmeden Silinmeye” başlığını taşıyan rapor, Afganistan’da kadınların karşı karşıya olduğu hak ihlallerinin ulaştığı boyutu kapsamlı verilerle ortaya koyuyor. Çalışma, kadınların kamusal, sosyal ve hukuki alanlardan sistematik biçimde dışlandığını ve bu sürecin kurumsal mekanizmalar aracılığıyla derinleştiğini vurguluyor.

Açılış ve Değerlendirmeler

Program, Afganistan Kadın Hakları İzleme Örgütü Başkanı Dr. Zakira Hekmat’ın konuşmasıyla başladı. Hekmat, raporun hazırlanma sürecini ve temel bulgularını paylaşarak uluslararası toplumun sorumluluğuna dikkat çekti.

Küresel Dayanışma Elçisi Bulut Reyhanoğlu konuşmasında Afganistanlı kadınların sesinin daha güçlü duyurulması gerektiğini ifade etti. Süleyman Demirel Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Aliye Yılmaz ise mevcut politikaların kültürel ve toplumsal etkilerine ilişkin akademik bir çerçeve sundu.

2025 Verileri: Belgelenmiş 411 Hak İhlali

Tahera Jafari tarafından sunulan rapor, 2025 yılı boyunca çok aşamalı doğrulama süreçlerinden geçirilmiş 411 hak ihlaline dayanmaktadır. Veriler; medya kayıtları, tanıklıklar ve doğrulanabilir açık kaynaklar üzerinden derlenmiştir.

Rapora göre 2025 yılında:

  • 76 kadın cinayeti kaydedildi.

  • 130 kamusal kırbaçlama vakası raporlandı.

  • 72 keyfi gözaltı ve zorla kaybetme vakası doğrulandı.

  • 32 kadın intihar sonucu yaşamını yitirdi.

  • 258 olay herhangi bir resmi soruşturma veya yaptırım süreci olmadan kapatıldı.

Bu tablo, cezasızlığın yaygınlığını ve kadınların adalete erişimde karşılaştığı engelleri açık biçimde göstermektedir.

Genç Kadınlar Üzerindeki Yoğun Baskı

Rapor, ihlallerin önemli bir bölümünün 18–34 yaş arası kadınlara yöneldiğini ortaya koyuyor. Belgelenen vakaların üçte ikisinden fazlası bu yaş grubunda gerçekleşti. Eğitimli veya eğitimini yarıda bırakmak zorunda kalmış genç kadınların özellikle hedef alındığı belirtiliyor.

Keyfi gözaltılar, kamusal cezalandırmalar ve artan psikolojik baskı, genç kadınların günlük yaşamını doğrudan etkileyen başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

Uzmanlar Paneli

Program kapsamında düzenlenen “Afganistan’da Cinsiyet Apartheidı: Sistematik İhlaller, Hukuki Çerçeveler ve İleriye Dönük Yol Haritaları” başlıklı panelde, hukuki ve toplumsal boyutlar ayrıntılı biçimde ele alındı.

Konuşmacılar; mevcut yasal düzenlemelerin kadınların temel hakları üzerindeki etkilerini, kamusal yaşamdan dışlanmanın sosyal sonuçlarını ve uluslararası düzeyde geliştirilebilecek destek mekanizmalarını değerlendirdi. Belgelenme süreçlerinin güçlendirilmesi ve uluslararası farkındalığın artırılması gerekliliği vurgulandı.

Coğrafi Dağılım ve Uzun Vadeli Etkiler

Rapor, ihlallerin ülke genelinde yaygın olduğunu ortaya koyuyor. En yüksek vaka sayıları Kabil, Nangarhar ve Kandahar’da kaydedildi. Bu durum, sorunun yerel değil, ulusal ölçekte bir kriz niteliği taşıdığını gösteriyor.

Uzman değerlendirmelerine göre kadınların kamusal yaşamdan uzaklaştırılması ekonomik yapıyı, toplumsal dengeyi ve kamu sağlığını doğrudan etkiliyor. Kadınların eğitim ve istihdamdan dışlanması, uzun vadede toplumsal kalkınmayı zayıflatan temel faktörler arasında yer alıyor.

Programın Kapanışı

Etkinlik, değerlendirme ve soru-cevap bölümüyle sona erdi. Katılımcılar, Afganistan’daki kadınların durumunun uluslararası gündemde daha güçlü yer bulması gerektiği konusunda ortak görüş bildirdi.

“Marjinalleştirmeden Silinmeye” raporu, Afganistan’daki kadınların karşı karşıya olduğu yapısal baskının belgelenmesi açısından önemli bir kaynak niteliği taşıyor ve gelecekteki hukuki ve insani girişimler için veri temelli bir zemin sunuyor.